Strona główna
Od redakcji
Galeria foto
Narodowy Dzień Życia 2015

Galeria foto
Multimedia
Konkurs
pro-life
Newsletter
Wydarzenia
Książka Realitas
Realna Polska
Realny świat
Felieton Króla
Światoogląd
Dorzeczna mowa
Święci w dziejach
Kontakt
Archiwum
Mecenasi
RSS
Realitas.pl na Facebooku®

Światoogląd
Radosław Brzózka 2010-03-23

Człowiek w pytaniach i odpowiedziach

Niewielka książeczka Piotra S. Mazura wydana przez Instytut Edukacji Narodowej stawia przede wszystkim najważniejsze ponadczasowe pytania o człowieka. Zawsze aktualne pytania mają swoje stare (myślę o św. Tomaszu i jego XIII wieku), więc często zapomniane odpowiedzi. Kiedy autor przytacza je w kontekście postcywilizacji brzmią już nie jak traktat mędrca, ale jak czytanka z elementarza wypowiadana po raz pierwszy w barbarzyńskiej głuszy.

Książeczka jest zwięzła, składa się z 50 małych części, z których każda daje odpowiedź na jedno pytanie. Dlaczego człowiek nie wie kim jest? Ile dusz ma człowiek? Czy dusza to genom? Czy komputer może być osobą? Czym jest dla człowieka cierpienie? Oto przykłady problemów roztrząsanych w różnych częściach tekstu.

Dziełko „W kręgu pytań o człowieka”, choć wyszło spod pióra filozofa (wykładowcy UKSW i Ignatianum oraz członka Polskiego Towarzystwa Tomasza z Akwinu), nie jest średniowieczną quaestio dicputata (jak na przykład Summa Tomasza), lecz jak głosi podtytuł „Vademecum antropologicznym”. Chciałoby się rzec, że jest tak „na szczęście”. Dlaczego?

Książka, jak przystało na vademecum nie przytłacza erudycją, choć ujawnia głęboką znajomość przedmiotu u autora. Z przyjemnością odkrywamy ją w cytatach otwierających odpowiedzi, a także w sposobach ujęcia poszczególnych zagadnień. Nie dotyczy ona wyłącznie klasycznej filozofii, ale także myślicieli współczesnych. Lektura vademecum nie zastąpi studium szerszego podręcznika czy monografii w zakresie antropologii filozoficznej, ale dzięki powyższym cechom nawet dla czytelnika znającego literaturę filozoficzną jest atrakcyjna.

Wielką zaletą, nabierającą mocy w świetle powyższego, jest popularny charakter książki. Dla poznawania prawdy pisał autor i dla niej warto go czytać. Ale nie sposób nie pomyśleć o godziwych pożytkach z zaistnienia tej pozycji wydawniczej. Jak niewielką posiadamy wiedzę filozoficzną o człowieku rozpięci między fideizmem współczesnej kultury religijnej a sceptycyzmem niemal całej reszty kontekstu kulturowego! Nawet mimo woli patrzymy na człowieka oczyma kościelnych dysydentów (niesławnej katolewicy) albo handlowców (również współczesnych sofistów z supermarketu idei). Na szczęście z vademecum antropologicznym otwierają się nowe horyzonty, także dla młodzieży licealnej i akademickiej.

Popularyzatorskie zabiegi autora, wypracowane zapewne w toku pracy dydaktycznej w UKSW, ustępują jednak precyzji języka i logice wywodu tam, gdzie jest to konieczne dla zrozumienia bytu ludzkiego. Drogi samopoznania człowieka, cielesno-duchowa złożoność, ludzkie władze działania, problem osoby, kultura i relacje międzyosobowe, aż po problem państwa... O tym pisze autor z wiernością rzeczy wyjaśnianej, nawet za cenę większego wysiłku poznawczego czytelnika. Na szczęście nieliczne akapity składające się na odpowiedzi-rozdziały z łatwością poddają się wzmożonym zabiegom umysłowym, nawet nie przyzwyczajonej do metafizycznej problematyki, głowy.

Taki trud czytelnika zostaje sowicie wynagrodzony. Uzyskany obraz człowieka nie jest modelem wypreparowanym na potrzeby akademickich dywagacji. Filozofia realistyczna dzieli się z nami przez książkę Mazura swoją największą zdobyczą: zrozumieniem osobowego konkretu: człowieka zanurzonego w kulturze, rodzinie, pracy, polityce, ale otwartego na Absolut.

W świecie, gdzie godnością człowieka uzasadnia się zabójstwa staruszków, prawami człowieka wynaturzone demonstracje dewiantów, a personalizmem nazywa się dowolne, oderwane od życia dywagacje pięknoduchów, warto wejść z Mazurem w krąg pytań o człowieka, aby „móc żyć godnie, a nie w strachu przed «władzami» utopijnych ideologii służących kreowaniu pseudohumanistycznej kultury czy partii, działających w pustce nierealistycznego i niesprawdzalnego poznania.” Tak rzecz widział mistrz lubelskiej szkoły filozoficznej śp. o. M.A. Krąpiec udzielając właśnie tej książce ostatniej rekomendacji wydawniczej.

Piotr Stanisław Mazur, W kręgu pytań o człowieka. Vademecum antropologiczne, Instytut Edukacji Narodowej, Lublin 2008.
Recenzja ukazała się w dwumiesięczniku „Polonia Christiana” nr 9 lipiec-sierpień 2009.